CT

نام آزمایش

ACT یا CT

Activated clotting time


آزمایش زمان لخته شدن خون ct



یک روش سنتی بوده که شبیه اصول aPTT است و تفاوت‏ آنها در این است که ACT با تماس یک فعال­کننده تماسی و بدون افزودن فسفولیپیدها و کلسیم فعال می‏شود. مزیت اصلی این تست‏ سهولت و تجربه طولانی در کاربرد بالینی آن است.

کنترل و تنظیم وضعیت ضد انعقادی با دوز بالای هپارین مانند جراحی بای­پس قلبی وریدی (CPB)
هنگامی که در کنار بستر بیمار نیاز به بررسی وضعیت ضدانعقادی با هپارین وجود دارد مانند همودیالیز، کاتتریزاسیون قلبی و جراحی عروق
مونیتورینگ دوز مورد نیاز پروتامین سولفات برای برگرداندن تأثیر هپارین جهت اعمال جراحی یا دیالیز.

نمونه و ظرف آزمایش

یک لوله محتوی فعال­کننده تماسی انعقادی مانند سلیت (celite)، کائولین یا پارتیکل‏های شیشه‏ای مورد نیاز است. در روش‎هایی که به جای لوله از کارتریج استفاده می‏شود می‏توان خون کامل را داخل یک لوله یا سرنگ پلاستیکی جمع‏آوری نمود و سپس سریعاً آنرا به کارتریج منتقل کرد.

نمونه را نباید از رگی که هپارین دریافت می‏نماید جمع‏آوری نمود. بعد از جمع‏آوری نمونه در داخل لوله حاوی فعال کننده تماسی، بایستی 10 بار آنرا تکان داد و هرچه سریع‏تر اقدام به انجام تست نمود.

محدوده مرجع

بسته به روش آزمایش تفاوت دارد. در حالت عادی 180-70 ثانیه است.
در موارد استفاده از هپارین برای بای­پس قلبی – ریوی باید این زمان به بیشتر از 480 ثانیه برسد.
در موارد دیگر در صورتی که به بالای 350 ثانیه نیز برسد قابل قبول است.

محدودیت ها

دقت کمتری از PTT دارد. ACT با تعدادی از متغیرها تداخل دارد این موارد شامل تعداد پلاکت، میزان عملکرد پلاکتی، ضد انعقادهای لوپوسی، کمبود فاکتورها، دمای محیط، هیپوترمی و رقیق شدن خون می‏باشند. بزرگترین ضعف تست وابستگی به فاکتورهای فاز تماسی و کمابیش تداخل مشخص با آپروتینین بوده که بطور گسترده‏ای در جراحی‏های وسیع استفاده می‏شود. ACT تنها برای هپارین تجزیه نشده به کار می‏رود و برای آزمایش پایش هپارین با وزن مولکولی پایین (LMWH) یا هیرودین قابل استفاده نیست.

تداخلات دارویی

در صورتی که از celite به عنوان فعال­کننده استفاده شده باشد، داروهایی مثل آپروتینین می‏توانند ACT را طولانی ‏کنند.

متدولوژی

فعال کننده‏های تماسی مانند سیلیکا، سلیت یا کائولن در کارتریج‎های مخصوصی تعبیه شده و درون دستگاه اندازه‏گیری مخصوص قرار می‏گیرند. قرار دادن نمونه خون در این کارتریج باعث شروع فعال شدن تشکیل لخته شده که بعداً توسط یک وسیله مکانیکی یا نوری تشخیص داده شده و ردیابی می‏شود. ACT تابع غلظت هپارین است و همچنین تحت تأثیر فاکتورهایی مانند تعادل فاکتورهای انعقادی و مهارکننده‏ها، پلاکت‏های لیز شده، افزایش رقت خون، هیپوترمی بیمار و غیره قرار دارد. زمان­های طبیعی و میزان تأثیر هپارین در طولانی شدن زمان بستگی به روش انجام آزمایش دارد. محدوده درمانی بین 300 تا 600 ثانیه است.


منبع

آزمایشگاه مرجع سلامت