علل ناباروری ژنتیکی در مردان

1392/09/10

علل ژنتیکی ناباروری در مردان


آزواسپرم



اصطلاح نابارور به زوجی اطلاق می گردد که حداقل 12 ماه نزدیکی منظم و بدون جلوگیری داشته باشند و در طول این مدت بارداری اتفاق نیافتد. آمارهای موجود نشان می دهد که 10 تا 15 درصد از کل جمعیت نابارور هستند ولی متاسفانه آمارها و مطالعات جدیدی که در جمعیت ایرانی صورت گرفته است نشان می دهد که میزان ناباروری در ایران بالاتر از سطح جهانی آن است و در حال حاضر این میزان نزدیک به 20% می باشد. مشکلات ناباروری مردان تقریباً نیمی از کل موارد ناباروری را تشکیل می دهند. تخمین زده می شود که از هر 13 مرد یک نفر برای بچه دار شدن نیاز به تکنیک های کمک باروری دارد.



ناباروری در مردان می تواند به اشکال متفاوتی همانند نقایص اسپرماتوژنز ، نقص بیضه ها، نقص و انسداد مجاری تناسلی، واریکوسل و غیره دیده می شود که برخی از آنها علل ژنتیکی و برخی دیگر علل غیر ژنتیکی دارند. در مجموع مشکلات مردانه به یکی از اشکال آزواسپرمی (فقدان اسپرم در مایع منی)، اولیگواسپرمی (کاهش تعداد اسپرم)، آستنواسپرمی (کاهش سرعت حرکت اسپرم ها) و تراتواسپرمی (شکل غیر طبیعی اسپرم) دیده می شوند.

دلایل ژنتیکی بسیار زیاد و متنوعی برای ناباروری مردان شناخته شده است که در ادامه به اختصار در مورد مهم ترین آنها بحث خواهد شد.



1- مشکلات کروموزومی

ناهنجاری های کروموزومی در حدود 5% از مردان نابارور دیده می شود و در صورتی که تنها مردان آزواسپرم در نظر گرفته شوند این عدد تا 13% نیز افزایش پیدا میکند. در ادامه به عمده ترین حالات ناهنجاری های کروموزومی اشاره شده است:



سندروم کلاین فلتر (47XXY):

شایع ترین ناهنجاری کروموزومی در مردان نابارور سندروم کلاین فلتر است که منجر به آزواسپرمی می شود. البته در افرادی که وضعیت موزاییک برای این بیماری داشته باشند ممکن است شدت کمتری دیده شود و منجر به درجاتی از اولیگواسپرمی شود. مطالعات جدید نشان می دهند که در 44% از بیماران این گروه امکان یافتن اسپرم در بیوپسی های بیضه وجود دارد و خوشبختانه قسمت عمده ای از این اسپرم های به دست آمده از نظر کروموزومی وضعیت طبیعی دارند و بر این اساس این مردان می توانند فرزندان سالمی داشته باشند.

آزواسپرم

ناهنجاری های ساختاری در کروموزومها:

فراوانی ناهنجاری های ساختاری کروموزومی در مردان نابارور 5 تا 10 برابر بیشتر از سایر افراد است دلیل این موضوع نیز به هم خوردن ساختار طبیعی تتراد های کروموزومی در زمان گامتوژنز و تقسیم میوز است و به همین دلیل تولید اسپرم ها در بسیاری از افراد ناقل ناهنجاری های ساختاری متوقف می شود، البته در برخی موارد این افراد اسپرم هم تولید می کنند ولی قسمت عمده اسپرم های این افراد حاوی ناهنجاری های نامتوازن کروموزومی بوده و در صورت وقوع بارداری نیز خطر بالایی برای سقط جنین یا تولد نوزادانی با ناهنجاری های مادرزادی وجود دارد.



موزایسم 45X / 46XY:

یکی دیگر ازا نواع ناهنجاری های کروموزومی که در افراد نابارور دیده می شود موزاییسم 45X/46XYاست. در این افراد مشکلات دیسژنز گنادی و کاهش سطح اسپرماتوژنز و تولید اسپرم های نرمال دیده می شود.




آزواسپرم
2- ریز حذف های کروموزوم Y

اولین بار در سال 1992 یک ریز حذف در کروموزوم Yیک مرد نابارور شناسایی شد و از آن تاریخ تا کنون ده ها هزار بیمار آزو اسپرم و اولیگو اسپرم مورد بررسی قرار گرفته اند و حذف های مختلفی در کروموزوم Yآنها شناسایی شده است. در بازوی بلند کروموزوم Yژنها متعددی قرار گرفته اند که بسیاری از آنها به طور اختصاصی در بیضه بیان می شوند و در کنترل مراحل مختلف اسپرماتوژنز نقش دارند. این ژنها به طور کلی در سه ناحیه اصلی به نام Azoospermia factor(AZF) شامل AZFa، AZFbو AZFcقرار گرفته اند که حذف هر کدام از آنها بر روی اسپرماتوژنز تأثیرات مخربی بر جای می گذارد(شکل شماره 1).




فراوانی حذف AZFدر مردان آزو اسپرم حدود 10% و در مردان اوالیگو اسپرم 7% می باشد لذا بررسی مردان آزو و یا اولیگو اسپرم برای حذف های این نواحی به شدت توصیه می شود. بسیاری از افراد نابارور با استفاده از تکنیک های کمک باروری می توانند بچه دار شوند و فرزندان پسر مردانی که دارای حذف در نواحی AZFهستند تمامی مشکلات ناباروری پدر خود را نیز به ارث خواهند برد لذا قبل از استفاده از روش های کمک باروری حتماً باید وضعیت حذف کروموزومی Yدر مردان بررسی شود و در صورت مشاهده این وضعیت می توان با استفاده از روش PGDجنین های دختر را برای انتقال انتخاب نموده و جلوی انتقال کروموزوم های معیوب Yبه فرزندان را گرفت. آزمایش تخصصی بررسی حذف در نواحی AZFدر آزمایشگاه ژنتیک آتا قابل انجام بوده و به مراجعین محترم ارائه می گردد.



3- آزواسپرمی انسدادی و فقدان مادرزادی مجاری دفران

در تعدادی از بیماران آزواسپرم مشکل اصلی مربوط به انسداد مجاری نقل و انتقال اسپرم ها می باشد به نحوی که در بیضه های این افراد می توان اسپرم های نرمال را مشاهده کرد ولی این اسپرم ها نمی توانند همراه با مایع منی خارج شوند. یکی از عمده ترین شکل های انسداد مجاری مربوط به فقدان مادرزادی مجاری دفران (CAVD) می باشد که به صورت یکطرفه و یا دوطرفه دیده می شود. تقریباً یک چهارم افراد مبتلا به CAVDدوطرفه به درجاتی از بیماری سیستیک فیبروزیس نیز مبتلا هستند. در واقع بروز جهش در ژن CFTRنه تنها منجر به سیستیک فیبروزیس می شود بلکه می تواند وضعیت باروری افراد را نیز تحت تأثیر قرار دهد. امروزه بررسی ژنتیکی ژن CFTRبه تمامی بیماران CAVDتوصیه می شود. این آزمایش در حال حاضر در آزمایشگاه ژنتیک پزشکی آتا به مراجعین ارائه می گردد.



   منبع خبر: www.abtinlab.ir

ارسال نظر

نام (اختیاری) :
*
ایمیل(اجباری):
نظر شما:
کد بالا :

نظرات کاربران