کرمک یا کرم سنجاقی enterobius vermicularis

1393/01/27

کرمک یا کرم سنجاقی



کرمک یا انتربیوس ورمیکولاریس


کرمک شایعترین انگل کرمی نواحی معتدل است و جالب است بدانید که ، 10% جمعیت جهان مبتلا هستند و علت اینکه بیشتر افراد را درگیر کرده است این است که به این کرم کمتر توجه می شود . انتوبیوس ورمیکولاریس فقط در انسان و به ندرت در شمپانزه دیده می شود و این کرم ساکن سکوم و آپاندیس( رودۀ بزرگ) است . همان طور که دوستان مطلع هستند این کرم جز نماتد ها است

مورفولوژی کرمک :
در برسی مورفولوژی این کرم باید به نکات زیر توجه کرد :


کرم نر: 2-5 میلیمتر طول و کمتر از 2/۰ میلیمتر عرض دارد .

کرم ماده : 8-13 میلیمتر طول وتا 5/۰ میلیمتر عرض دارد .

رنگ کرم : سفید تا زرد روشن

شکل ظاهری کرمک: نخی شکل و شفاف، فاقد کپسول دهانی، دهان دارای سه لب کوچک و مری دارای حباب (bulb) که در زیر میکروسکوپ قابل تشخیص است و فکر می کنم که مهمترین ویژگی این کرم است .

در ناحیه راسی دارای یک زوج بال راسی (Cervical alae) می باشد .

در کرم ماده بالهای راسی تا انتهای بدن کرم ادامه پیدا کرده است .

انتهای نر بسمت داخل پیچ خورده است و از پهلو بشکل علامت سوال وارونه است .



جنس نر کرمک :

در انتهای بدن دارای یک اسپیکول است .

دستگاه تناسلی نر شامل یک بیضه لوله ای شکل ، وازدفران، سمینال وزیکول و یک اسپیکول است . انتهای دستگاه تناسلی نربا انتهای روده به محفظه کلوآک ختم می شود.

در دو طرف منفذ کلوآک دو زوج پاپی دیده می شود.

در عقب کرم دو باله دمی وجود دارد .



جنس ماده

دارای دم نازک مخروطی است که یک سوم بدن کرم را تشکیل می دهد .

دستگاه تناسلی ماده شامل یک تخمدان لوله ای، زهدان، سمینال رسپتاکل و واژن است .

زهدان در کرم ماده بارور پر از تخم شده تمام بدن کرم را فرا می گیرد .

سوراخ تناسلی در یک سوم قدامی بدن کرم است



اهمیت بیولوژیکی و بسیار جالب اکسیور : تنها انگل درونی هاپلودیپلوئید ( endoparastic haplodiploid taxon ) ،یعنی ماده ها دیپلوئید ولی نرها هاپلوئیدند و از تخم های بارور نشده بوجود می آیند!


علایم بالینی

جود كرم در روده معمولا عوارضي ندارد(اسهال خفيف).

علائم در اثر مهاجرت كرم بارور و خروج آن از مقعد و تخم ريزي در ناحيه نشيمنگاه ظاهر مي شود.

تحريك و خارش نشيمنگاه، چركي شدن با اضافه شدن باكتريها صورت می گیرد .

خارش در شب بيشتر است . (بي خوابي و عوارض آن مثل كم حوصلگي، خستگي، عصبانيت)

استتقرار کرم در آپاندیس سبب تورم آن و آپاندیسیت می شود .

گاهي كرم وارد دستگاه تناسلي دختران شده و تا رحم و لوله هاي فالوپ پيشروي مي كند . (ايجاد salpengite)

خارش دماغ و دندان قروچه .

ائوزینوفیلی در آلودگی به اکسیور کم است( چون مرحله بافتی ندارد .)

اکسیور عامل ایجاد علائم شبیه آپاندی

تخم کرمک

تخم انگل کرمک

بیضی غیر متقارن ( یک طرف صاف است ) .

جدار نازک و شفاف و دارای سه لایه است که لایه خارجی از آلبومین تشکیل شده است که به البسه و مواد می چسبد وعامل خارش کرم ماده است .

لایۀ کیتینی (دولایه) و لایۀ لیپوئیدی داخلی

طول تخم 50 – 60 میکرون و عرض آن 20-30 میکرون است و پس از خروج داخل آن لارو موجود است تخم 4 سلولی است و بعد از 48 ساعت بعد L1 ایجاد می شود



تشخیص کرمک

در5 تا 10% موارد تخم در مدفوع ديده مي شود . بنابراین باید در اطراف مقعد دنبال انگل باشیم .

بهترين روش : استفاده ازچسب اسكاچ يا روش گراهام

جستجوي تخم كرم در زير ناخنها با چیدن آنها و حل کردن اجرام زیر آن در محلول NaOH در یک لام گود و جستجو در زیر میکروسکوپ




درمان کرمک
درمان این کرم یکسری تفاوت هایی با سایر کرم ها دارد مثلا در زمان درمان باید کل خانواده را درمان کرد . اما برای درمان می توان از روش های زیر استفاده کرد :


پيريوينيوم پاموات با نام تجارتي vanquine 5mg/kg (فقط با دستور پزشک دوستان مصرف شود . )

هنگام درمان بايد تمام افراد خانواده تحت درمان قرار گيرند.

جوشاندن البسه و ملافه ها در دوره درمان .

استفاده از پمادهاي ضد خارش و شستشوي مكرر نشيمنگاه



اپیدمیولوژی کرمک

اپيدميولوژي این کرم هم فکر می کنم مانند سایر قسمتهای این کرم جالب باشد . چون در سفید پوستان بیشتر از سیاه پوستان است . در نواحی سرد تر بیشتر دیده می شود . تعداد کرم در بدن می تواند هزاران عدد باشد ومهمترین اینکه تا دو سالگی حداقل بیماری وجود دارد ولی در دوران دبستان به بیشترین آلودگی می رسد . در محیط هایی ماندد آسایشگاه ها و مهدکودک و مراکز شبانه روزی آلودگی زیادی گزارش می شود .
اما در مورد اپيدميولوژي علوم آزمایشگاهی باید ذکر کنم که طول عمر این کرم یک تا دو ماه است و جنس ماده بعد از تخم گذاری میمیرد . در زهدان یک کرم ماده تا 11000 کرم هست و تخم چهار سلولی پس از 6 ساعت دارای لارو رسیده و آلوده کننده است . از همه مهتر اینکه دارای خودآلودگی و یا retroinfection هم است . حرارتمناسب برای رشد هم بین ۲۳ تا ۴۰ سانتی گراد می باشد

راه های انتقال کرمک

نظر شخصی من این است که برای مبارزه با انگلها باید راه های انتقال انگل را به خوبی شناسایی کنیم و سژس با استفاده از این روشها به مبارزه با انگل بپردازیم چون بیشتر این انگلها انسانی توسط یکسری اصول بهداشتی ساده قابل پیشگیری هستند . برای نمونهراه های انتقال این کرم به صورت های زیر است که با کنترل آنها می توان جلوی این کرم را گرفت

Autoinfection يا سرايت مستقيم از مخرج به دهان

انتقال مستقيم بوسيله البسه

انتقال غير مستقيم مخرجي دهاني (به ویژه توسط ناخن ها )

انتقال از طريق خاك و هوا

بازگشت عفونت



پیشگیری

پوشاندن لباسهائي كه كودك به نشيمنگاه دسترسي نداشته باشد.
شستشوي مكرر نشيمنگاه مخصوصا هنگام صبح.
شستشوي مكرر دستها قبل از غذا و بعد از اجابت مزاج.
شستشوي لباسهاي زير و جوشاندن آن بخصوص در دوره درمان.
تهويه هواي اطاق و كلاس درس.
درمان دسته جمعي كودكاني كه با هم زندگي مي كنند.


   منبع خبر: www.glsg.ir

ارسال نظر

نام (اختیاری) :
*
ایمیل(اجباری):
نظر شما:
کد بالا :

نظرات کاربران