مديرکل آزمايشگاه مرجع سلامت در گفتگو با سپيد

1393/05/29

مديرکل آزمايشگاه مرجع سلامت در گفتگو با سپيد


مدیر کل آزمایشگاه مرجع سلامت

 

 

آزمايشگاه مرجع سلامت چه زماني و با چه هدفي تأسيس شد؟


اين مرکز از سال 86 و با ادغام اداره‌کل امور آزمايشگاه‌هاي تشخيص پزشکي، آزمايشگاه رفرانس وزارت بهداشت و اداره امور آزمايشگاه‌هاي بهداشتي با هدف ايجاد مديريت يکپارچه و منسجم نظام آزمايشگاهي ايجاد شد و به يکي از اولويت‌هاي اصلي نظام سلامت يعني استانداردسازي و ارتقاء کيفيت خدمات در اين حوزه جامه عمل پوشاند.


 آيا مي‌توان مديريت تجهيزات پزشکي و آزمايشگاهي را با هم ادغام کرد؟


خير، استانداردها و قوانين مربوط به حوزه آزمايشگاه در سراسر دنيا مانند اتحاديه اروپا و FDA کاملا از تجهيزات پزشکي متفاوت بوده و فرآيندها و طبقه‌بندي اين دو گروه از يکديگر مجزا هستند. تصميم‌گيري در خصوص ادغام مديريت تجهيزات پزشکي و آزمايشگاهي بر عهده وزارت بهداشت و درمان است و متأسفانه تعدد متوليان اين حوزه در سال‌هاي اخير باعث شده تا هيچ‌گاه فرصت انجام يک کار منسجم براي مسئولان فراهم نشود. ما معتقد به ادغام مديريت فناوري آزمايشگاهي و امور مربوط به وسايل تشخيص آزمايشگاهي پزشکي (IVD) با يکديگر و ايجاد يک سيستم نظارتي قوي در آزمايشگاه مرجع سلامت هستيم و به‌خصوص با اجراي طرح تحول نظام سلامت، انسجام و ارتباط نزديک همه ارکان نظام آزمايشگاهي به يک ضرورت تبديل شده که بر آن پافشاري مي‌کنيم.


 ميانگين انجام آزمايشات پزشکي ايران نسبت به ساير کشورهاي جهان چگونه است؟


به‌طور معمول درخواست برخي از آزمايش‌هاي اورژانس مانند CBC و ادرار و نيز تست‌هاي بيوشيميايي که در چکاپ‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرند در ايران بيش از ميزان ميانگين دنيا است که متأسفانه انجام بسياري از آن‌ها براي تشخيص بيماري‌ها ضرورت ندارد. آزمايش ويتامين D يکي از نمونه‌هاي بارز سوء‌مصرف تست‌هاي پزشکي در ايران است که علي‌رغم تأثير اندک در تشخيص بيماري‌ها، بسيار مرسوم بوده و مکررا توسط پزشکان درخواست مي‌شود. کيت‌هاي تشخيصي آزمايش ويتامين D وارداتي بوده و هزينه بالايي را بر دوش نظام سلامت و جامعه مي‌گذارند، بنابراين بايد تا حد امکان درخواست اين‌گونه آزمايشات غيرضروري را محدود کرد.


 براي حل اين مشکل چه بايد کرد؟


فکر مي‌کنم فقدان مديريت بهره‌برداي از خدمات آزمايشگاهي و پزشکي علت اصلي انجام بيش از اندازه آزمايش‌هاي تشخيص پزشکي باشد و همين که يک فرد مي‌تواند چند‌بار در سال از دفترچه بيمه درماني خود براي چکاپ استفاده کند، نشانگر سوء‌مصرف تست‌هاي آزمايشگاهي در کشور است.


ممکن است تعداد محدودي از آزمايشگاه‌ها با ايجاد روابط خاکستري و غيرعرفي، پزشکان يا بيماران را متقاعد به درخواست و انجام آزمايش‌هاي غير‌ضروري کنند اما در مجموع من آزمايشگاه‌ها را مقصر نمي‌دانم بلکه معتقدم عدم استفاده پزشکان از راهنماهاي باليني علت واقعي اين امر است. آزمايش‌هاي تشخيص پزشکي به طور سليقه‌اي توسط پزشکان درخواست مي‌شوند و يکي ديگر از دلايل اين معضل را مي‌توان نياز القايي بيماران دانست که در برخي موارد متخصصان را تشويق به نوشتن تست‌هاي متعدد مي‌کنند و اگر پزشکي با انجام اين‌کار موافقت نکند، مورد استقبال مراجعان قرار نخواهد گرفت. بنابراين عوامل مختلفي از درون و بيرون نظام سلامت در گرايش بيش از اندازه جامعه به انجام آزمايش‌هاي تشخيص پزشکي نقش دارند.


 گفته مي‌شود که برخي از آزمايشگاه‌ها بدون آزمايش نمونه بيماران، جواب‌هاي فرضي در اختيار آنان مي‌گذارند. آيا اين امر امکان‌پذير است؟


بايد فرض کنيم که اين‌کار امکان‌پذير است اما به سادگي نمي‌توان از تحقق چنين امري اطمينان يافت. ما فقط از طريق شکايات يا در جريان مميزي‌ها ممکن است با مسئله ارائه جواب بدون انجام آزمايش برخورد کنيم که تابحال اتفاق نيفتاده است. اين شايعه از زمان دانشجويي من تاکنون وجود داشته و اصطلاحا به آن Sync Testing گفته مي‌شود، يعني بدون انجام آزمايش، نمونه بيمار را در سينک خالي مي‌کنند. اين اصطلاح انگليسي خود بيانگر وجود چنين تصوري در همه کشورهاي جهان است که جزء تخلفات محسوب شده و در صورت مشاهده بايد با آن برخورد جدي صورت بگيرد.


 به نظر شما چرا جامعه آزمايشگاهي ما گرايش بالايي به استفاده از محصولات چيني دارد؟


بايد توجه داشت که همه محصولات آزمايشگاهي چيني نامرغوب نيستند و بسياري از اين کالاها در کشورهاي اروپايي نيز مصرف مي‌شوند. ما که در حوزه نظارتي و اعطاي مجوز به اين محصولات فعاليت داريم، مي‌دانيم بسياري از محصولات اروپايي نيز در حقيقت ساخت کشور چين بوده اما عموما به علت اينکه از کشورهاي اروپايي صادر مي‌شوند تصور مي‌کنيم کالاهاي ساخت کشورهاي صادر‌کننده هستند.


کلا ما چين را به عنوان يک کشور توليد‌کننده مواد اوليه، محصولات بينابيني و نهايي IVD مي‌شناسيم اما در عين حال معتقديم همه محصولات چيني نيز از کيفيت لازم برخوردار نيستند. شايد بهتر باشد اينگونه بيان کنيم که غالب محصولات بي‌کيفيت بازار ما چيني هستند.


در ايران به علت محدوديت‌هاي اقتصادي و تعرفه پايين خدمات آزمايشگاهي گرايش بيش از اندازه‌اي به کالاهاي چيني ارزان‌قيمت وجود دارد که متأسفانه سبب ايجاد گرفتاري براي عموم جامعه شده است.


بعضي از تأمين‌کنندگان تجهيزات آزمايشگاهي براي اينکه بتوانند خود را با شرايط اقتصادي موجود تطبيق دهند به سراغ اجناس ارزان‌تر و نامرغوب مي‌روند و آزمايشگاه‌ها نيز از اين لوازم و کيت‌هاي تشخيصي استفاده مي‌کنند اما استفاده از کيت‌هاي تشخيصي چيني هميشه به معناي اشتباه بودن نتايج آزمايش‌ها نيست. طبق آيين‌نامه تأسيس وبهره‌برداري آزمايشگاه‌هاي پزشکي، مسئولان فني آزمايشگاه‌ها پيش از گزارش نتايج آزمايش‌ها ملزم به کسب اطمينان از کيفيت و صحت عملکرد کيت‌ها و تجهيزات دستگاهي هستند. اگر کنترل کيفيت آزمايشگاه به خوبي انجام شود، استفاده از محصولات چيني خطر بالايي براي سلامت بيماران ندارد.


   منبع خبر: روزنامه سپید

ارسال نظر

نام (اختیاری) :
*
ایمیل(اجباری):
نظر شما:
کد بالا :

نظرات کاربران